## 21. Februarii 2024

## S. Petri Damiani, episcopi et Ecclesiæ doctoris
pro commemoratione

Natus est Ravennæ anno 1007; studiis absolutis, munus docendi suscepit, sed statim dimisit et eremum Fontis Avellanæ intravit; ubi, prior electus, vitam religiosam promovit strenue, quod étiam in aliis regionibus Italiæ fecit. Temporibus calamitosis Pontifices romanos adiuvit opera, scriptis, legationibus in Ecclesiæ reformatione provehenda. A Stephano IX cardinalis et episcopus Ostiensis creatus, mortuus est anno 1072 et statim ut sanctus excultus.
Communia pastorum: pro episcopo (delectum est in memoriis partes aliquas de feria sumere secundum Institutionem generalem de Liturgia horarum).

Officium lectionis

Deus, in adiutórium meum inténde.

Dómine, ad adiuvándum me festína.

Glória Patri. Sicut erat.

Omnia supra dicta omittuntur, quando Invitatorium immediate præcedit.

HYMNUS

Nunc tempus acceptábile

fulget datum divínitus,

ut sanet orbem lánguidum

medéla parsimóniæ.

Christi decóro lúmine

dies salútis émicat,

dum corda culpis sáucia

refórmat abstinéntia.

Hanc mente nos et córpore,

Deus, tenére pérfice,

ut appetámus próspero

perénne pascha tránsitu.

Te rerum univérsitas,

clemens, adóret, Trínitas,

et nos novi per véniam

novum canámus cánticum. Amen.

PSALMODIA

Ant. 1 Díligam te, Dómine, virtus mea.

Psalmus 17 (18), 2-30
Gratiarum actio pro salute et victoria
In illa hora factus est terræmotus magnus (Ap 11, 13).
I

Díligam te, Dómine, fortitúdo mea. *

Dómine, firmaméntum meum et refúgium meum
et liberátor meus;

Deus meus, adiútor meus, et sperábo in eum; *

protéctor meus et cornu salútis meæ
et suscéptor meus.

Laudábilem invocábo Dóminum, *

et ab inimícis meis salvus ero.

Circumdedérunt me fluctus mortis, *

et torréntes Bélial conturbavérunt me;

funes inférni circumdedérunt me, *

præoccupavérunt me láquei mortis.

In tribulatióne mea invocávi Dóminum, *

et ad Deum meum clamávi;

exaudívit de templo suo vocem meam, *

et clamor meus in conspéctu eius
introívit in aures eius.

Ant. Díligam te, Dómine, virtus mea.

Ant. 2 Salvum me fecit Dóminus, quóniam vóluit me.

II

Commóta est et contrémuit terra; †

fundaménta móntium concússa sunt
et commóta sunt, *

quóniam irátus est.

Ascéndit fumus de náribus eius, †

et ignis de ore eius dévorans; *

carbónes succénsi processérunt ab eo.

Inclinávit cælos et descéndit, *

et calígo sub pédibus eius.

Et ascéndit super cherub et volávit, *

ferebátur super pennas ventórum.

Et pósuit ténebras latíbulum suum, †

in circúitu eius tabernáculum eius, *

tenebrósa aqua, nubes áeris.

Præ fulgóre in conspéctu eius
nubes transiérunt, *

grando et carbónes ignis.

Et intónuit de cælo Dóminus, †

et Altíssimus dedit vocem suam: *

grando et carbónes ignis.

Et misit sagíttas suas et dissipávit eos, *

fúlgura iecit et conturbávit eos.

Et apparuérunt fontes aquárum, *

et reveláta sunt fundaménta orbis terrárum

ab increpatióne tua, Dómine, *

ab inspiratióne spíritus iræ tuæ.

Misit de summo et accépit me *

et assúmpsit me de aquis multis;

erípuit me de inimícis meis fortíssimis †

et ab his, qui odérunt me, *

quóniam confortáti sunt super me.

Oppugnavérunt me in die afflictiónis meæ, *

et factus est Dóminus fulciméntum meum;

et edúxit me in latitúdinem, *

salvum me fecit, quóniam vóluit me.

Ant. Salvum me fecit Dóminus, quóniam vóluit me.

Ant. 3 Tu, Dómine, accénde lucérnam meam; illuminábis ténebras meas.

III

Et retríbuet mihi Dóminus
secúndum iustítiam meam *

et secúndum puritátem mánuum meárum
reddet mihi,

quia custodívi vias Dómini, *

nec ímpie recéssi a Deo meo.

Quóniam ómnia iudícia eius in conspéctu meo, *

et iustítias eius non réppuli a me;

et fui immaculátus cum eo *

et observávi me ab iniquitáte.

Et retríbuit mihi Dóminus
secúndum iustítiam meam *

et secúndum puritátem mánuum meárum
in conspéctu oculórum eius.

Cum sancto sanctus eris *

et cum viro innocénte ínnocens eris

et cum elécto eléctus eris *

et cum pervérso cállidus eris.

Quóniam tu pópulum húmilem salvum fácies *

et óculos superbórum humiliábis.

Quóniam tu accéndis lucérnam meam, Dómine; *

Deus meus illúminat ténebras meas.

Quóniam in te aggrédiar hóstium turmas *

et in Deo meo transíliam murum.

Ant. Tu, Dómine, accénde lucérnam meam; illuminábis ténebras meas.

Convertímini et ágite pæniténtiam.

Fácite vobis cor novum et spíritum novum.

LECTIO PRIOR

De libro Exodi

10, 21 – 11, 10

Plaga tenebrarum et nuntiatio plagæ primogenitorum

Dixit Dóminus ad Móysen: « Exténde manum tuam in cælum, et sint ténebræ super terram Ægýpti tam densæ ut palpári queant ». Extendítque Móyses manum in cælum, et factæ sunt ténebræ horríbiles in univérsa terra Ægýpti tribus diébus. Nemo vidit fratrem suum, nec movit se de loco in quo erat. Ubicúmque autem habitábant fílii Israel, lux erat.

Vocavítque phárao Móysen et Aaron et dixit eis: « Ite, sacrificáte Dómino; oves tantum vestræ et arménta remáneant, párvuli vestri eant vobíscum ». Ait Móyses: « Etiámsi tu hóstias et holocáusta dares nobis, quæ offerámus Dómino Deo nostro, tamen et greges nostri pergent nobíscum; non remanébit ex eis úngula, quóniam ex ipsis sumémus, quæ necessária sunt in cultum Dómini Dei nostri; præsértim cum ignorémus quid débeat immolári, donec ad ipsum locum perveniámus ».

Indurávit autem Dóminus cor pharaónis, et nóluit dimíttere eos. Dixítque phárao ad eum: « Recéde a me, cave, ne ultra vídeas fáciem meam; quocúmque die apparúeris mihi, moriéris ». Respóndit Móyses: « Ita fiet, ut locútus es: non vidébo ultra fáciem tuam ».

Et dixit Dóminus ad Móysen: « Adhuc una plaga tangam pharaónem et Ægýptum, et post hæc dimíttet vos útique, immo et exíre compéllet. Dices ergo omni plebi, ut póstulet vir ab amíco suo et múlier a vicína sua vasa argéntea et áurea; dabit autem Dóminus grátiam pópulo coram Ægýptiis ». Fuítque Móyses vir magnus valde in terra Ægýpti coram servis pharaónis et omni pópulo.

Et ait Móyses: « Hæc dicit Dóminus: Média nocte egrédiar in Ægýptum; et moriétur omne primogénitum in terra Ægyptiórum, a primogénito pharaónis, qui sedet in sólio eius, usque ad primogénitum ancíllæ, quæ est ad molam, et ómnia primogénita iumentórum. Erítque clamor magnus in univérsa terra Ægýpti, qualis nec ante fuit nec póstea futúrus est. Apud omnes autem fílios Israel non mútiet canis contra hóminem et pecus, ut sciátis quanto miráculo dívidat Dóminus Ægýptios et Israel. Descendéntque omnes servi tui isti ad me et adorábunt me dicéntes: “Egrédere tu et omnis pópulus, qui séquitur te”. Post hæc egrédiar ». Et exívit a pharaóne irátus nimis.

Dixit autem Dóminus ad Móysen: « Non áudiet vos phárao, ut multa signa fiant in terra Ægýpti ». Móyses autem et Aaron fecérunt ómnia osténta hæc coram pharaóne; et indurávit Dóminus cor pharaónis, nec dimísit fílios Israel de terra sua.

RESPONSORIUM

Cf. Sap 18, 4; 17, 20; 18, 1

Digni erant illi carére luce, qui inclúsos custodíerant fílios tuos, * Per quos incipiébat incorrúptum legis lumen sǽculo dari.

Ægýptiis superpósita erat gravis nox, sanctis autem tuis máxima erat lux. * Per quos.

LECTIO ALTERA

E Demonstratiónibus Aphraátis epíscopi

(Dem. 11, De circumcisione, I1-12: PS 1, 498-503)

Circumcisio cordis

Lex atque fœdus omníno fuére mutáta. Primum enim Deus pactum Adæ mutávit, et áliud impósuit Noe; áliud étiam Abrahæ, quod mutávit ut novum Móysi daret. Cumque mosáicum fœdus non observarétur, áliud dedit in generatióne última pactum, deínceps non immutándum. Adæ enim legem statúerat ut de árbore vitæ non coméderet, Noe arcum in núbibus, Abrahæ iam propter fidem elécto dedit póstea circumcisiónem, notam ac signáculum pósteris. Móyses agnum paschæ hábuit, propitiatiónem pro pópulo.

Omnia autem hæc fœ́dera erant áliud ab álio divérsa. Porro circumcísio, quam probat illórum fœ́derum dator, ea est, de qua dixit Ieremías: Circumcídite præpútium cordis vestri. Quod si firmum fuit pactum, quod constítuit Abrahæ Deus, firmum étiam et fidéle istud est, nec póterit legem ultra pónere, sive ab iis qui extra legem sunt, sive a subiéctis legis inítium ducéntem.

Nam legem Móysi dedit cum observántiis et præcéptis suis, et, cum eam non servárent, legem et præcépta eius írrita fecit; promísit se testaméntum novum datúrum, quod dixit a prióre divérsum fore, licet unus sit dator ambórum. Atque hoc est testaméntum, quod se pollícitus est datúrum: Omnes cognóscent me a mínimo ex eis usque ad máximum eórum. Et in hoc testaménto non est ultra circumcísio carnis et signum pópuli.

Pro certo scimus, caríssime, Deum in váriis generatiónibus constituísse leges, quæ donec ei plácuit in usu fuérunt, et póstmodum antiquátæ sunt, quemádmodum Apóstolus ait quod in multis similitudínibus olim súbstitit regnum Dei in síngulis tempóribus.

Porro verax est Deus noster, et præcépta eius fidelíssima; et fœdus quodcúmque in témpore suo firmum et verum comprobátum est, et qui circumcísi sunt corde vivunt atque íterum circumcidúntur super Iordánem verum, qui est baptísmus remissiónis peccatórum.

Iesus, fílius Nun, pópulum secúndo circumcídit cultro lapídeo, quando Iordánem tránsiit ipse cum pópulo suo; Iesus salvátor noster secúndo circumcídit circumcisióne cordis gentes, quæ in eum credidérunt, et baptísmo ablútæ sunt, et circumcísæ sunt gládio quod est verbum eius, penetrabílius omni gládio ancípiti.

Iesus, fílius Nun, pópulum ad terram promissiónis transmísit; Iesus salvátor noster terram vitæ promísit ómnibus, qui verum Iordánem transíerint, et credíderint, et præpútio cordis sui fúerint circumcísi.

Beáti ígitur qui in cordis præpútio sunt circumcísi, et ex aquis renáti sunt circumcisiónis secúndæ; isti hereditátem accípient cum Abraham, duce fidéli ac patre ómnium géntium, quóniam ei fides sua ad iustítiam reputáta est.

RESPONSORIUM

Cf. Hebr 8, 8. 10; 2 Cor 3, 3

Consummábo super domum Israel testaméntum novum, dando leges meas in mentem eórum. * Et in corde eórum superscríbam eas, non atraménto, sed Spíritu Dei vivi.

Dabo legem meam non in tábulis lapídeis, sed in tábulis cordis carnálibus. * Et in corde.

LECTIO

Ex Epístolis sancti Petri Damiáni epíscopi

(Lib. 8, 6; PL 144, 473-476)

Gaudium post tristitiam lætus exspecta

Rogásti me, dilectíssime, ut consolatória tibi per epístolas verba transmítterem, et amárum ánimum tuum inter tot flagélla, quæ páteris, blandis admonitiónibus obdulcárem.

Sed si prudéntiæ tuæ rátio non obdórmiat, præsto est consolátio, cum et ipsa verba ad hereditátem capesséndam te divínitus erudíri, ut puta fílium, indubitánter osténdant. Quid enim apértius eo quod dícitur: Fili, accédens ad servitútem Dei, sta in iustítia et timóre, et prǽpara ánimam tuam ad tentatiónem?

Ubi enim timor est et iustítia, adversitátis cuiúslibet tentátio non servílis est tortúra, sed patérna pótius disciplína.

Unde et beátus Iob inter ipsa vérberum flagélla cum díceret: Qui cœpit, ipse me cónterat, solvat manum suam, et succídat me; prótinus áddidit: Et hæc mihi consolátio, ut afflígens me dolóre non parcat.

Magna quippe eléctis Dei est consolátio ipsa divína percússio, quia, per momentánea flagélla quæ pérferunt, ad nanciscéndam supérnæ beatitúdinis glóriam firmæ spei gréssibus convaléscunt.

Ad hoc enim aurum málleus tundit, ut scóriam faber eíciat; ad hoc lima frequénter erádit, ut vibrántis vena metálli rutilántius enitéscat. Vasa síquidem fíguli probat fornax, et hómines iustos tentátio tribulatiónis. Unde et per beátum Iacóbum dícitur: Omne gáudium existimáte, fratres, cum in tentatiónes várias incidéritis.

Illis quippe iure gaudéndum est, quibus et pro malis suis hic afflíctio temporális infértur, et pro bonis quæ gésserant, prǽmia in cælo sempitérna servántur.

Quaprópter, caríssime et dulcíssime frater, dum verbéribus cíngeris, dum cæléstis disciplínæ tunsiónibus castigáris, non mente desperátio déprimat, non queréla murmuratiónis erúmpat, non tristítiæ mæror absórbeat, non impatiéntem pusillanímitas reddat; sed semper serénitas in vultu, hiláritas in mente, gratiárum áctio resúltet in ore.

Laudánda quippe divína est dispensátio, quæ ad hoc suos temporáliter vérberat, ut perpétuis eos flagéllis abscóndat; ad hoc premit, ut élevet; ad hoc secat, ut sanet; ad hoc déicit, ut exáltet.

Iis ígitur aliísque Scriptúræ divínæ testimóniis, dilectíssime, mentem ad patiéntiam róbora, et gáudium post tristítiam lætus exspécta.

Ad illud te gáudium spes érigat, cáritas fervórem accéndat, ut obliviscátur mens bene ébria quod extrínsecus pátitur, et ad hoc gliscat et tendat quod intérius contemplátur.

RESPONSORIUM

Sir 31, 8. 11a. 10cd

Beátus vir, qui invéntus est sine mácula, et qui post aurum non ábiit nec sperávit in pecúnia et thesáuris. * ídeo stabilíta sunt bona ipsíus in Dómino.

Pótuit enim tránsgredi et non est transgréssus, fácere mala et non fecit. * Ideo.

ORATIO

Orémus.

Concéde nos, quǽsumus, omnípotens Deus, beáti Petri epíscopi mónita et exémpla sectári, ut, Christo nihil præponéntes et Ecclésiæ tuæ servítio semper inténti, ad ætérnæ lucis gáudia perducámur. Per Dóminum nostrum Iesum Christum, Fílium tuum, qui tecum vivit et regnat in unitáte Spíritus Sancti, Deus, per ómnia sǽcula sæculórum.

Amen.

Text © LIBRERIA EDITRICE VATICANA.

© 1999-2023 J. Vidéky