## 4. Novembris 2023

## S. Caroli Borromeo, episcopi
memoria

Natus est Aronæ in Longobardia anno 1538; post adeptam in utroque iure lauream, ab avunculo Pio IV inter cardinales cooptatus est et episcopus Mediolanensis electus. Verus sui gregis pastor effectus, totam diœcesim pluries lustravit, synodos collegit, multa ad animarum salutem decrevit, christianos mores omnino fovens. Mortuus est die 3 novembris anno 1584.
Communia pastorum: pro episcopo (delectum est in memoriis partes aliquas de feria sumere secundum Institutionem generalem de Liturgia horarum).

Officium lectionis

Deus, in adiutórium meum inténde.

Dómine, ad adiuvándum me festína.

Glória Patri. Sicut erat. Allelúia.

Omnia supra dicta omittuntur, quando Invitatorium immediate præcedit.

HYMNUS

I. Quando Officium lectionis dicitur noctu vel summo mane:

Lux ætérna, lumen potens,

dies indefíciens,

debellátor atræ noctis,

reparátor lúminis,

destructórque tenebrárum,

illustrátor méntium:

Quo nascénte suscitámur,

quo vocánte súrgimus;

faciénte quo beáti,

quo linquénte míseri;

quo a morte liberáti,

quo sumus perlúcidi;

Mortis quo victóres facti,

noctis atque sǽculi;

ergo nobis, rex ætérne,

lucem illam tríbue,

quæ fuscátur nulla nocte,

solo gaudens lúmine.

Honor Patri sit ac tibi,

Sancto sit Spirítui,

Deo trino sed et uni,

paci, vitæ, lúmini,

nómini præ cunctis dulci

divinóque númini. Amen.

II. Quando Officium lectionis dicitur diurno tempore:

Deus de nullo véniens,

Deus de Deo pródiens,

Deus ab his progrédiens,

in nos veni subvéniens.

Tu nostrum desidérium,

tu sis amor et gáudium;

in te nostra cupíditas

et sit in te iucúnditas.

Pater, cunctórum Dómine,

cum Génito de Vírgine,

intus et in circúitu

nos rege Sancto Spíritu.

Meménto, sancta Trínitas,

quod tua fecit bónitas,

creándo prius hóminem,

recreándo per sánguinem.

Nam quos creávit Unitas,

redémit Christi cáritas;

patiéndo tunc díligens,

nunc díligat nos éligens.

Tríadi sanctæ gáudium,

pax, virtus et impérium,

decus, omnipoténtia,

laus, honor, reveréntia. Amen.

PSALMODIA

Ant. 1 Dóminus facit mirabília magna solus, in ætérnum misericórdia eius.

Psalmus 135 (136)
Hymnus paschalis
Domini res gestas narrare, laudare est (Cassiodorus).
I

Confitémini Dómino, quóniam bonus, *

quóniam in ætérnum misericórdia eius.

Confitémini Deo deórum, *

quóniam in ætérnum misericórdia eius.

Confitémini Dómino dominórum, *

quóniam in ætérnum misericórdia eius.

Qui facit mirabília magna solus, *

quóniam in ætérnum misericórdia eius.

Qui fecit cælos in intelléctu, *

quóniam in ætérnum misericórdia eius.

Qui expándit terram super aquas, *

quóniam in ætérnum misericórdia eius.

Qui fecit luminária magna, *

quóniam in ætérnum misericórdia eius;

solem, ut præésset diéi, *

quóniam in ætérnum misericórdia eius;

lunam et stellas, ut præéssent nocti, *

quóniam in ætérnum misericórdia eius.

Ant. Dóminus facit mirabília magna solus, in ætérnum misericórdia eius.

Ant. 2 Edúxit Israel de médio Ægýpti, in manu poténti et brácchio exténto.

II

Qui percússit Ægýptum in primogénitis eórum, *

quóniam in ætérnum misericórdia eius.

Qui edúxit Israel de médio eórum, *

quóniam in ætérnum misericórdia eius;

in manu poténti et bráchio exténto, *

quóniam in ætérnum misericórdia eius.

Qui divísit mare Rubrum in divisiónes, *

quóniam in ætérnum misericórdia eius.

Et tradúxit Israel per médium eius, *

quóniam in ætérnum misericórdia eius.

Et excússit pharaónem et virtútem eius
in mari Rubro, *

quóniam in ætérnum misericórdia eius.

Ant. Edúxit Israel de médio Ægýpti, in manu poténti et brácchio exténto.

Ant. 3 Confitémini Deo cæli; ipse redémit nos ab inimícis nostris.

III

Qui tradúxit pópulum suum per desértum, *

quóniam in ætérnum misericórdia eius.

Qui percússit reges magnos, *

quóniam in ætérnum misericórdia eius.

et occídit reges poténtes, *

quóniam in ætérnum misericórdia eius.

Sehon regem Amorræórum, *

quóniam in ætérnum misericórdia eius;

et Og regem Basan, *

quóniam in ætérnum misericórdia eius.

Et dedit terram eórum hereditátem, *

quóniam in ætérnum misericórdia eius;

hereditátem Israel servo suo, *

quóniam in ætérnum misericórdia eius.

Qui in humilitáte nostra memor fuit nostri, *

quóniam in ætérnum misericórdia eius.

et redémit nos ab inimícis nostris, *

quóniam in ætérnum misericórdia eius.

Qui dat escam omni carni, *

quóniam in ætérnum misericórdia eius.

Confitémini Deo cæli, *

quóniam in ætérnum misericórdia eius.

Ant. Confitémini Deo cæli; ipse redémit nos ab inimícis nostris.

Vias tuas, Dómine, demónstra mihi.

Et sémitas tuas édoce me.

LECTIO PRIOR

De libro Sapiéntiæ

11, 20b – 12, 2. 11b-19

De misericordia et patientia Dei

Omnia in mensúra

et número et póndere disposuísti.

Multum enim valére tibi soli subest semper,

et virtúti bráchii tui quis resístet?

Quóniam tamquam moméntum statéræ,

sic est ante te totus orbis terrárum,

et tamquam gutta roris antelucáni,

quæ descéndit in terram.

Sed miseréris ómnium, quia ómnia potes;

et dissímulas peccáta hóminum propter pæniténtiam.

Díligis enim ómnia, quæ sunt,

et nihil odísti eórum, quæ fecísti;

nec enim, si odísses, áliquid constituísses.

Quómodo autem posset áliquid permanére,

nisi tu voluísses?

Aut, quod a te vocátum non esset, conservarétur?

Parcis autem ómnibus, quóniam tua sunt,

Dómine, qui amas ánimas.

Incorruptíbilis enim spíritus tuus est in ómnibus.

Ideóque eos, qui exérrant, paulátim córripis

et, de quibus peccant, ádmones et córrigis,

ut, relícta malítia, credant in te, Dómine.

Nec timens áliquem, véniam dabas peccátis illórum;

quis enim dicet tibi: « Quid fecísti? ».

Aut quis stabit contra iudícium tuum?

Aut quis tibi imputábit, si períerint natiónes,

quas tu fecísti?

Aut quis in contentiónem tecum véniet,

vindex iniquórum hóminum?

Non enim est álius Deus quam tu,

cui cura est de ómnibus,

ut osténdas quóniam non iniúste iudicásti.

Neque rex neque tyránnus in conspéctu tuo

resístere póterit tibi de his, quos perdidísti.

Cum autem sis iustus, iuste ómnia dispónis;

ipsum quoque, qui non debet puníri, condemnáre

éxterum ǽstimas a tua virtúte.

Fortitúdo enim tua iustítiæ inítium est,

et ob hoc, quod ómnium Dóminus es,

ómnibus te párcere facit.

Fortitúdinem enim osténdis,

cum non créderis esse in poténtia consummátus,

et horum, qui te nésciunt, audáciam tradúcis.

Tu autem, dominátor virtútis,

cum cleméntia iúdicas

et cum magna indulgéntia dispónis nos:

subest enim tibi, cum volúeris, posse.

Docuísti autem pópulum tuum per tália ópera

quóniam opórtet iustum esse humánum,

et bonæ spei fecísti fílios tuos,

quóniam das super peccátis pæniténtiam.

RESPONSORIUM

Cf. Sap 11, 23. 24. 28; Sir 36, 1

Miseréris ómnium, Dómine, et nihil odísti eórum quæ fecísti, dissímulans peccáta hóminum propter pæniténtiam et parcens illis, * Dómine, qui amas ánimas.

Miserére nostri et réspice nos, et osténde nobis lucem miseratiónum tuárum. * Dómine.

LECTIO ALTERA

Ex Sermóne sancti Cároli epíscopi in última sýnodo hábito

(Acta Ecclesiæ Mediolanensis, Mediolani 1599, 1177-1178)

Ne sis aliud dicens, aliud vero faciens

Sumus quidem omnes débiles, fáteor, sed trádidit nobis média Dóminus Deus, quibus, si velímus, fácile iuvári possímus. Vellet quidem sacérdos ille, quam a se requíri agnóscit vitæ integritátem habére, cóntinens esse et angélicos, ut par est, mores reférre; sed non delíberat ad hoc média suscípere: ieiunáre, oráre, fúgere malórum conversatiónes ac nóxias et periculósas familiaritátes.

Conquéritur ille, quod cum chorum intrat ad psalléndum, cum ad celebrándam Missam se confert, mille statim eius ánimo occúrrunt quæ illum a Deo dístrahunt; sed ántequam in chorum accédat hic, aut ad Missam, quid fecit in sacrário, quómodo se dispósuit, quæ ad attentiónem servándam média sumpsit et adhíbuit?

Vis te dóceam quómodo profícias de virtúte in virtútem, et si iam in choro atténtus fuísti, quómodo ália vice atténtior sis futúrus, et obséquium tuum Deo magis accéptum? Audi quid dicam. Si divíni amóris ignículus áliquis in te accénsus iam est, noli illum statim pródere, noli in ventum expónere; occlúsum tene clíbanum ne frigéscat et calórem amíttat; fuge, hoc est, quantum potes, distractiónes; rémane cum Deo colléctus, vana collóquia devíta.

Tui múneris est prædicáre et docére? Stude, et his incúmbe quæ ad munus hoc rite peragéndum sint necessária; fac ipse in primis, vita et móribus prǽdices; ne te áliud dicéntem, áliud vero faciéntem vidéntes, super verbis tuis subsannántes, huc et illuc caput móveant.

Curam geris animárum? Noli idcírco tui ipsíus curam neglégere, nec te tam liberáliter céteris tríbuas, ut tui nihil tibi supérsit; nam et te animárum quibus præes, meminísse quidem opórtet, ita tamen ut tui non obliviscáris.

Intellégite, fratres, nihil æque ecclesiásticis ómnibus viris esse necessárium, ac est orátio mentális, actiónes nostras omnes præcédens, concómitans et súbsequens: Psallam, inquit Prophéta, et intéllegam. Si sacraménta minístras, o frater, meditáre quid fácias; si Missam célebras, meditáre quid ófferas; si psallis in choro, meditáre cui et quid loquáris; si ánimas regis, meditáre quonam sánguine sint lavátæ et ómnia vestra sic in caritáte fiant; sic difficultátes omnes, quas innúmeras in dies experiámur, necésse est (in hoc síquidem pósiti sumus), fácile víncere potérimus; sic vires habébimus parturiéndi Christum et in nobis et in áliis.

RESPONSORIUM

1 Tim 6, 11b; 4, 11. 12b. 6a

Sectáre iustítiam, pietátem, fidem, caritátem, patiéntiam, mansuetúdinem. * Prǽcipe hæc et doce; exémplum esto fidélium.

Hæc propónens frátribus, bonus eris miníster Christi Iesu. * Prǽcipe.

ORATIO

Orémus.

Custódi, quǽsumus, Dómine, in pópulo tuo spíritum, quo beátum Cárolum epíscopum implevísti, ut Ecclésia indesinénter renovétur, et, Christi se imágini confórmans, ipsíus vultum mundo váleat osténdere. Per Dóminum nostrum Iesum Christum, Fílium tuum, qui tecum vivit et regnat in unitáte Spíritus Sancti, Deus, per ómnia sǽcula sæculórum.

Amen.

Text © LIBRERIA EDITRICE VATICANA.

© 1999-2023 J. Vidéky